Главная » Краеведение » Шежере » Ырыу көсө — тамыр көсө шәжәрә. Шежере — праздник поколений

Ырыу көсө — тамыр көсө шәжәрә

Библиографик күрһәткес

Шежере — праздник поколений

Библиографический указатель

 

ТӨҘӨҮСЕНӘН

        2006 йылдың 10 майында БР Хөкүмәтенең «Башҡортостан Республикаһында Шәжәрә байрамын үткәреү тураһында»ғы ҡарарына ярашлы, ҡала һәм райондарҙа ырыуҙаштарҙың нәҫел ебен барлауға, тамырҙаштарҙың иҫәбен алыуға һәм туғандарҙың киләсәген хәстәрләүгә арналган күркәм саралар даими ойошторола.

        Халҡыбыҙҙың шанлы тарихын, бай көнитмешен теүәл генә еткереүсе сығанаҡтар әллә ни күп түгел. Шәжәрә төрки халыҡтары һүҙсәнғәтендәге иң боронғо жанрҙарҙан һанала, ул икенсе төрлө нәҫел тигәнде аңлата.

        Быуындар араһындағы бәйләнеште, туғанлыҡ хистәрен нығытыуҙы, нәҫел тармаҡтарын барлауҙы, һәр ырыуҙаштың, аралаштың, нәҫелдәштең үҙшәжәрәһе алдында яуаплылыҡ тойғоһон көсәйтеү, тарихи хәтерен тергеҙеү, арҙаҡлы шәхестәргә дан йырлау йәһәтенән шәжәрә байрамының әһәмиәте баһалап бөткөһөҙҙур.

        Был библиографик күрһәткестә башҡорт тарихы, шәжәрә байрамы тураһында мәғлүмәттәр тупланған. Унда башҡорт, рус, татар телдәрендә баҫылып сыҡҡан китаптар, йыйынтыҡтар, гәзит-журнал мәҡәләләре индерелгән. Әҙәбиәт алфавит буйынса башҡорт, рус, татар телдәрендә урынлаштырылған.

        Библиографик күрһәткес шәжәрә менән ҡыҙыҡһыныусы бөтә  уҡыусыларға, талиптарға, тыуған яҡтың тарихын өйрәнеүселәргә, уҡытыусыларға тәҡдим ителә.

ОТ  СОСТАВИТЕЛЯ

        Шежере — родословная, генеалогическая летопись башкирских племен и родов, в которую вносились имена предводителей родов по мужской линии и включались сведения об исторических событиях, важнейших фактах жизни родов и племен.

        В целях возрождения национальных традиций и обычаев башкирского народа, пропаганды и популяризации башкирских игр, сохранения летописей, эпосов, преданий, легенд и развития устно-поэтического народного творчества в городах и районах Республики Башкортостан проводятся праздники «Шежере байрамы». Этому способствовало принятое 10 мая 2006 года постановление Правительства РБ о проведении праздника в населенных пунктах Башкортостана.

        В библиографический указатель включены книги, сборники, статьи из сборников, газет и журналов на башкирском, русском и татарском языках. Литература расположена по языкам в алфавитном порядке.

        Указатель адресован преподавателям, деятелям средств массовой информации, библиотечным работникам, студентам и учащимся, а также всем, кто интересуется историей своего края, народа, своей родословной.

Башҡорт телендә китаптар

  • Камалов, А. Атайсал [Текст] /А. Камалов, Ф. Камалова - Өфө: Китап, 2001. –544 б.
  • Мирхәева, Ғ. Ә. Тарих яҙыр инем ташына… [Текст] /Ғ. Мирхәева - Өфө: Китап, 2001. – 160 б.
  • Солтанов, Й. Сөләймән Мырҙабулатов: заманы һәм көрәше [Текст] /Й. Солтанов - Өфө: Китап, 2006. – 504 б.
  • Солтанов, Й. Хәтерхитап. Башҡорттарҙың яҙмышы һәм булмышы [Текст] /Й. Солтанов - Өфө: Китап, 2002. – 512 б.
  • Тамырҙарыңды беләһеңме? Шәжәрә байрамдарын үткәреү буйынса куллама [Текст] - Өфө: Белая река, 2006. – 64 б.
  • Усманов, Ә. Н. Башкорт шәжәрәләре [Текст] /Ә.Н. Усманов Башҡортостандың үз ирке менән Рус дәүләтенә кушылыуы - Өфө, 1982. – 4-36 б.
  • Хәлилов, Р. I-се Кинйә-Абыз ауылында йәшәгән Хәлиловтарҙың ырыу шәжәрәһе, йәки быуындар буйынса яҙма хәтирәләр [Текст] /Р. Хәлилов  – Кумертау, 2006. – 268 б.
  • Шәкүр, Р. Быуаттар аманаты. Эзләнеүҙәр, тикшеренеүҙәр [Текст] /Р. Шәкүр - Өфө: Китап, 2002. – 480 б.
  • Янғужин, Р.З. Башҡорт кабиләләре тарихынан [Текст] /Р.З. Янғужин - Өфө: Китап, 1995. – 96 б.

Книги на русском языке

  • Асфандияров, А.З. Башкирская семья в прошлом. XVIII– первая половина XIXв. [Текст] /А.З. Асфандияров – Уфа: Китап, 1997. – 104 с.
  • Башкирские родословные [Текст] /Сост., предисл., поясн. Р.М. Булгакова – Уфа: Китап, 2002. – Выпуск 1. – 480 с.
  • Бикбулатов, Н.В. Башкирская система родства [Текст] /Н.В. Бикбулатов – М.: Наука, 1981. – 122 с.
  • Вахитов, Р. Шежере Салавата [Текст] /Р. Вахитов – Уфа: Китап, 2008. – 248 с., ил.
  • Знаешь ли ты свои корни? Научно-методическое пособие по подготовке и проведению народного праздника «Шежере байрамы» [Текст] – Уфа: Белая река, 2006. – 64 с.
  • Мамлеев, М. Каргалинские корни [Текст] /М. Мамлеев, Р. Мамлеев – Уфа: 2003. – 429 с.
  • Родословные башкир [Текст] – Анкара, 2009. - 185 с.
  • Шежере как историко-литературный источник [Текст] /Кузбеков, Ф.Т. История культуры башкир – Уфа: Китап, 1997. – С. 35-39.
  • Яппаров, Х. Наше шежере [Текст] /Х. Яппаров – Уфа: Китап, 1999. – 272 с.

Башкорт телендә мәҡәләләр

  • Абдуллина, Л. Халҡы өсөн йырланған йыр (Ш. Бабич) [Текст] /Л. Абдуллина //Башҡортостан. – 2010. - 12 ғин. – 4 б.
  • Абдрафиҡов, Х. Һарт-шишмә һәм Һарт-науруз ауылдарының ҡыҫҡаса тарихы  [Текст] / Х. Абдрафиҡов // Ағиҙел. – 2010. - № 2. – 126-138 б.
  • Ағас тармаҡланып үҫә. Шәжәрә байрамдарының һай йөкмәткеле, тар тематикалы булыуына күҙйомоп ҡарарға ярамай [Текст] //Башҡортостан. – 2009. - 12 сент. – 4 б.
  • Аралбаев, К. Шәжәрә: Шиғырҙар [Текст] /К. Аралбаев //Башҡортостан уҡытыусыһы. – 2007. - № 1. – 40 б.
  • Бәҙретдинов С. Кошо — шоңҡар, моңо — Урал [Текст] /С. Бәҙретдинов //Ватандаш. – 2008. - № 2. -  195-204 б.
  • Башҡортостан президенты Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың нәҫел шәжәрәһе [Текст] //Аманат. – 2010. - № 2. – 8 б.
  • Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылуы - шәжәрәләрдә [Текст] //Аманат. – 2006. - № 9. – 6 б.
  • Билалов Б. Үсәргән ырыуы Билаловтар шәжәрәһе [Текст] /Б. Билалов //Ватандаш. – 2007. - № 12. – 184-192 б.
  • Ғабдрахманова, М. Ҡан-ҡәрҙәшлек тамырҙары юллана [Текст] /М. Ғабдрахманова // Башҡортостан. – 2009. - 15 сент. – 4 б.
  • Ғәлин, С. Шәжәрәңде белеү — изге ғәмәл. Хужәхмәт Йәсәүи  — Әбйәлил районының Хәлил мәктәбенә нигеҙһалыусыларҙың береһе биҙәүсе [Текст]  / С. Ғәлин // Башҡортостан. – 2010. – 2-3 март. – 3 б.
  • Гөбәйҙуллина, Ф. Ете ырыу балалары [Текст] / Ф. Гөбәйҙуллина // Акбузат. – 2007. - № 10. – 2-3 б.
  • Исмәғилев, А. Әлшәй районының Ташлы ауылында республика Шәжәрә байрамы үтте [Текст] / А. Исмәғилев // Йәшлек. – 2009. – 8 окт. – 6 б.
  • Ишбулатов, Ғ. Ҡарағай-Ҡыпсаҡырыуының сығышы һәм таралышы [Текст] / Ғ. Ишбулатов // Ватандаш. – 2009. - № 11. – 157-165 б.
  • Йосопов, Т. Шәжәрәмдең тирәге: Шиғыр [Текст]  / Т. Йосопов // Башҡортостан ҡызы. – 2006. - № 1. – 16-17 б.
  • Йәнтурин, Д.Х. Тырнаклы ырыуы [Текст] / Д.Х. Йәнтурин // Ватандаш. – 1999. - № 1. – 194-195 б.
  • Йылҡыбаева, Н. Нәҫел ағасын биҙәүсе [Текст]  / Н. Йылҡыбаева // Башҡортостан. – 2010. - 12 ғин. – 4 б.
  • Кирамова, А. Беҙ— бер ырыу балалары. Белорет һәм Әбйәлил райондары араһында бәйләнештәр нығый [Текст]  / А. Кирамова // Башҡортостан. – 2010. - 25 фев. – 4 б.
  • Корбанғолов, Р. Башҡорт тарихының көҙгөһө [Текст] / Р. Корбанғолов // Ватандаш. – 2007.- № 9. – 184-206 б.
  • Нәзерғолов, М.Х. Башкорт шәжәрәләре [Текст]  /М.Х. Нәзерғолов // Ядкяр. – 2000. - № 3. – 3-26 б.
  • Сафина, Р. Сыуаштарҙың шәжәрә байрамы [Текст]  / Р. Сафина // Ашҡаҙар. – 2010. – 24 апр. – 4 б.
  • Солтанов, Й. Үҫәргән нәҫеле түңгәүер [Текст] / Й. Солтанов // Ватандаш. – 2001. - № 12. – 179-184 б.
  • Сәғитов, Х. Үҫәргәндәр тармағы — шишәйҙәр… [Текст] // Шоңҡар. – 2009.- № 11. – 18-19 б.
  • Ураҙғолов, Р. Йондоҙҙар күктә яна, кешеләр ерҙә балҡый [Текст]  / Р. Ураҙғолов // Башҡортостан. – 2009. - 29 авг. – 4 б.
  • Фәйзи, Г. Зат-зәүереңне беләһеңме? [Текст]  / Г. Фәйзи // Башҡортостан ҡыҙы. – 2007. - № 4. – 14-15 б.
  • Ырыу көсө — тамыр көсө шәжәрә [Текст]  // Тамаша. – 2009. - № 5. – 51 б.
  • Шәкүрова, Р. Иҙге башҡорт ерендә Яңғыраһын мең йыры! [Текст] / Р. Шәкүрова // Ватандаш. – 2009. - № 11. – 166-170 б.
  • Шәрипов, Ф. Ҡан-Ҡанлы шәжәрәһе [Текст] / Ф. Шәрипов // Ватандаш. – 2010. - № 2. – 202-206 б.
  • Әсфәндиәров, Ә. Шәжәрәле халҡыбыҙ, шәжәрәле еребеҙ[Текст]  / Ә. Әсфәндиәров  // Башҡортостан. – 2010. – 1,4 б.
  • Ярмуллин, А. Шәжәрә байрамын әзерләүҙә кулланма әҙәбиәт [Текст]  / А. Ярмуллин //Аманат. – 2007.- № 3. – 9 б.

Статьи на русском языке

  • Вахитов, Р.  Родословная Салавата [Текст] / Р. Вахитов // Бельские просторы. – 2009. - № 9. – С. 120-127.
  • Гатауллина, Л. Каждый был горд своими корнями. В Альшеевском районе состоялся народный праздник родословной [Текст] / Л. Гатауллина // Республика Башкортостан. – 2009. – 8 окт. – С. 3.
  • Горюхин, Ю.  Истории Горюхина. Видимо шежере [Текст] / Ю. Горюхин // Бельские просторы. – 2010. - № 2. – С. 8-21.
  • Гумеров, Р.Р. Изучение и составление родословной на примере школьного музея [Текст] /Р.Р. Гумеров // Башҡортостан уҡытыусыһы. – 2009. -№ 6. – С. 54-56.
  • Здоровцов, С. Именины у общины. В регионе возрождаются праздники родословной Шежере байрамы [Текст]  / С. Здоровцов //Российская газета. – 2009. – 27 авг. – С. 19.
  • Зинуров, Г. След на земле (село Лаклы) [Текст] / Г. Зинуров // Ватандаш. – 2009. - № 12. – С. 163-179.
  • Идельбаев, М. Отражение башкиро-русских отношений в шежере [Текст] / М. Идельбаев // Ватандаш. – 2010. - № 10. – С. 164-171.
  • Кулбахтин, Н. Заводовладельцы Южного Урала [Текст] / Н. Кулбахтин // Ватандаш. – 2010. - № 2. – С. 21-38.
  • Кулбахтин, Н. Якутские башкиры [Текст] / Н. Кулбахтин // Ватандаш. – 2007. - № 3. – С. 24-34.
  • Кульмухаметова, А. Л. Шежере семьи, народа, города. Прошлое возвращается в живых образах на празднике родословной [Текст] / А. Кульмухаметова // Республика Башкортостан. – 2009. – 3 нояб. – С. 2.
  • Мазитов, В. Этническая генеалогия башкир [Текст] / В. Мазитов // Ватандаш. – 2010. - № 8. – С. 195-198.
  • Максимова, З. Шежере — праздник поколений [Текст]  / З. Максимова // Бельские просторы. – 2007. - № 9. – С. 106-113.
  • Марваров, Ф. Шежере башкир рода киргиз [Текст] / Ф. Марваров // Ватандаш. – 2010. - № 8. – С. 199-205.
  • Методика составления родословной [Текст]  // Читаем, учимся, играем. – 2007.- № 1. – С. 51-52.
  • Мурзабулатов, М.В. Гайнинские башкиры наедине со своими проблемами [Текст]  / М.В. Мурзабулатов //Ядкяр. – 2003. - № 1. – С. 47-51.
  • Мусина, А. История, запечатленная на дереве [Текст]  / А. Мусина // Труд. – 2007. – 22 марта. – С. 24.
  • Нафиков, Ш.В. К происхождению этнонима мең, меңле, минцы [Текст]  / Ш.В. Нафиков, Ф.С. Тикеев //Ядкяр. – 2004. - № 2. – С. 78-81.
  • Хисаметдинова, Ф.Г. Башкирские шежере [Текст] / Ф.Г. Хисаметдинова // Башҡортостан уҡытыусыһы. – 2009. -№ 7. – С. 36-38.
  • Хусаинов А. Шежере племени Усерган [Текст] / А. Хусаинов // Бельские просторы. – 2009. - № 6. – С. 64-69.
  • Хусаинов А. Шежере племени Усерган [Текст] / А. Хусаинов // Ватандаш. – 2007. - № 12. – С. 193-195.
  • Шарипов, Ф. Шежере рода Кан-Канлы [Текст] / Ф. Шарипов // Ватандаш. – 2007. - № 5. – С. 178.
  • Шарова, Е. Мы — одна семья. В столице подвели итоги Республиканского конкурса на лучшее составление шежере [Текст] / Е. Шарова //Республика Башкортостан. – 2009. – 16 дек. – С. 1.
  • Юмагузин, Ф. Знаете ли Вы свою родословную? Рекомендации по проведению праздника шежере [Текст] / Ф. Юмагузин // Стерлитамакский рабочий. – 2006. – 7 июля.
  • Юмагузин, Ф. Свет мой, шежере, скажи… [Текст] /Ф. Юмагузин //Стерлитамакский рабочий. – 1999. – 12 мая.
  • Юмагузин, Ф. Славу отцов и дедов приумножают потомки. Праздник родословных прошёл в Стерлитамакском городском дворце культуры [Текст] / Ф. Юмагузин  // Республика Башкортостан. – 2009. – 11 нояб. – С. 16.
  • Юмагужина, Р. Голос крови. Праздник родословной укрепляет семейные узы [Текст] / Р. Юмагужина // Республика Башкортостан. – 2010. – 30 апр. – С. 2.

Татар телендә мәкаләләр

  • Гыйльманов, Ф. Туганлык тамырларын онытма! [Текст] / Ф. Гыйльманов // Кызыл таң. – 2009. – 3 сент. – 4 б.
  • Тимерханов, И. Сөембикә-ханбикә, яки Калатау серләре (Шәжәрәм - нәсел агачым) [Текст] / И. Тимерханов // Тулпар. – 2009. - № 5. – 28-32 б.
  • Фәтхетдинова, Л. Иске Кандра авылы шәжәрәсе [Текст] / Л. Фәтхетдинова // Тулпар. – 2007. - № 1. - 45 б.
  • Хәбибуллин, Ф. Үткәнен белмәгәннең киләчәге юк. Шәжәрә төзү, ягъни генеалогик тикшеренүләр алып баручылар, сезнең өчен [Текст] / Ф. Хәбибуллин // Кызыл таң. – 2010. – 19 фев. – 2 б.
  • Хисамов, Х. Шәжәрә бәйрәме [Текст] / Х. Хисамов // Башҡортостан уҡытыусыһы.  2007. № 1. – 64-65 б.
  • Әхиярова, Р. Шәжәрәдә кеше язмышлары… [Текст] / Р.Әхиярова // Өмет. – 2009. – 12 сент.- 4 б.
  • Шәрипова, Р. Иң яхшы шәжәрә — Бикмәтовларныкы [Текст] / Р. Шәрипова // Кызыл таң. – 2009. – 17 дек. – 1 б.
  • Юнысова, Я. Ә син шәжәрәңне беләсеңме? (Тарих архивы директоры Р. Ширгазин белән әңгәмә) [Текст] / Я. Юнысова // Өмет. – 2009. – 22 авг.- 1,3 б.